Sistemin en pahalı ikinci bileşeni inverter. Yanlış seçilirse ya çatıdaki panelin hakkını veremez ya da gereksiz para ödenmiş olur. Bu yazıda inverter seçiminde kullanılan üç teknik kavramı, sayıların ne anlama geldiğini ve nerede tuzak olduğunu anlatıyoruz.
1) DC/AC oranı: panel gücü / inverter gücü
Panel gücü inverter gücünden biraz büyük seçilir. Buna DC/AC oranı denir ve iyi uygulamada 1,10 – 1,30 arasıdır.
| Oran | Ne olur | Ne zaman tercih edilir |
|---|---|---|
| 1,00 altı | İnverter hiç tam yükte çalışmaz, para boşa gider | Neredeyse hiç |
| 1,10 – 1,20 | Güvenli, kışın da verimli, clip kaybı çok düşük | Çoğu çatı projesi |
| 1,25 – 1,30 | Yılın birkaç saatinde küçük clip kaybı (%0,5–2) | Çatı alanı bol, panel ucuz |
| 1,40 üzeri | Öğle saatlerinde belirgin kayıp | Önerilmez |
Hap bilgi: “clipping” nedir, ne kadar kayıp verir?
Panel dizisi inverterın kapasitesini aştığında, fazla üretim kırpılır (clip). Bu kayıp sanıldığı kadar büyük değildir: Türkiye koşullarında 1,2 oranında yıllık kayıp genellikle %1’in altında kalır. Çünkü paneller nominal güce yalnızca serin, açık havada ve dik açıda yaklaşır.
2) MPPT sayısı: çatının bölünmesi
MPPT, panel dizisinin çalışma noktasını izleyen devredir. Farklı yön/eğim/gölge koşulundaki dizileri aynı MPPT’ye bağlarsanız, zayıf olan güçlüyü aşağı çeker.
- Tek yön, tek eğim: 1 MPPT yeterli.
- Doğu + batı çatı: en az 2 MPPT (çift MPPT’li inverter).
- Farklı eğimler veya gölgeli bölüm: bölüm sayısı kadar MPPT idealdir.
3) String gerilimi: inverterı bozan asıl hata
Her inverterın bir MPPT gerilim penceresi vardır (örneğin 200–850 V) ve bir maksimum DC gerilimi (örneğin 1000 V). Dizinin;
- En soğuk günde açık devre gerilimi bu sınırı aşarsa inverter kalıcı hasar görür,
- En sıcak günde çalışma gerilimi pencerenin altına düşerse sistem sabah geç başlar, akşam erken durur.
Bu yüzden string uzunluğu, panelin sıcaklık katsayısıyla hesaplanır. “10 panel seri bağlayalım” gibi bir yaklaşım, kışın -10 °C’de inverterı yakabilir.
Seçim yaparken bakılması gereken 5 şey
- Gerilim penceresi çatıdaki string uzunluğuna uyuyor mu?
- MPPT sayısı çatı bölümlerine yetiyor mu?
- Verim eğrisi: düşük yükte (%20) verim ne kadar? (Kış sabahları bu bölgede çalışır.)
- Servis ve garanti: Türkiye’de yedek parça ve servis ağı var mı? 10 yıl garanti veren markanın 3 yıl sonra Türkiye’de temsilcisi olacak mı?
- İzleme: üretimi telefondan görebiliyor musunuz? Arıza, tüketim farkından değil veriden anlaşılır.
Sık yapılan 3 hata
- İnverterı panel gücüne tam eşitlemek. Sonuç: pahalı, düşük yükte verimsiz sistem.
- Farklı yönleri tek MPPT’ye bağlamak. Sonuç: sessiz kayıp, kimse fark etmez.
- String gerilimini hesaplamadan kurmak. Sonuç: kışın arıza, garanti tartışması.
Hap bilgi: on-grid / off-grid / hibrit ne zaman?
On-grid (şebeke bağlantılı): sayaç ve şebeke varsa, en verimli ve en ucuz çözüm. Hibrit: kesinti sık ve kritik yük varsa (buzdolabı, aydınlatma, internet) akü eklenir. Off-grid: şebeke yoksa; akü maliyeti nedeniyle yalnız gerçekten zorunluysa tercih edilir.
Sistem tasarımını çatınıza göre birlikte çıkarabiliriz: güneş enerjisi sistemleri ve ürünler. Inverter çeşitlerimizi ürünler sayfasında görebilirsiniz.
Kapak görseli: Jeremyida002 — Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0